Veel mensen kennen het voorrecht van buiten wonen waarschijnlijk al veel langer dan ik. Ruimte is uitzicht, het kan je overweldigen, net zoals wanneer je een wadlooptocht maakt, een ballonvaart, of in de bergen wandelt. In de ruimte hoor ik nieuwe dingen, zie ik veel meer en komen er nieuwe gedachten vrij. Vermoedelijk omdat je zelf veel kleiner wordt. Je respect voor de natuur neemt toe en ik merk hoe anders ik reageer op vogels, vlinders, insecten. En wat een variëteit aan grassen, heide, bloemen.

Vroeger sloeg ik gemakkelijker een insect dood, nu ben ik me juist meer bewust van hun nut in de voedselketen, de bestuiving, de biodiversiteit. Schrok ik eerder van een libelle die plotseling voor mijn neus stond, nu heb ik de neiging te zeggen: kom maar, strijk gerust even neer op mijn arm. De wildcamera registreert bijzondere gasten: een das, een vos, een steenmarter, een hazelworm, zelfs een ree met twee jongen. In verschillende nestkastjes broeden spreeuwen, een winterkoninkje, een pimpelmees en een roodborstje. En dan die avondluchten: de zonsondergang, soms het Noorderlicht, de sterren en planeten, de uilen en ga maar door.

Natuurlijk besef ik dat niet iedereen dit zo zal beleven. Voor de gelukkigen die ik in het begin noemde is dit wellicht gesneden koek, ook zij kennen het voorrecht van het effect van ruimte op je welbevinden. En zeker: je kunt ook gelukkig zijn zonder je er lyrisch over te uiten. Maar ik hou staande: ruimte doet wat met mensen. Ruimte in de zin van uitzicht, natuur, een vrij blikveld, maar ook in de betekenis van kunnen ademhalen, op adem komen, oog krijgen voor iets nieuws, ruimte vinden om andere dingen te ontdekken. Bij dieren, bomen, gewassen en kruid, maar niet in de laatste plaats bij jezelf.

Bij dit laatste zie ik ook verklaring. Er is een soort kantelpunt tussen leven in beperkingen en in de ruimte. Bij ruimte denk ik dan niet alleen gebouwelijk, dus een huis, kamer of werkplek, maar ook in je geest. Je kunt beperkt zijn door vaste kaders, regels of afspraken. Dat kan je ertoe brengen om dat naar je hand te zetten: jij stuurt je omgeving of probeert dat te doen, soms zelfs uit lijfsbehoud. Maar in de ruimte - gebouwelijk of geestelijk - voel je dat je een klein onderdeel bent van iets dat groter is dan jezelf. Leven onder een open hemel helpt je dat op te snuiven, in te ademen. Daarvoor hoef je niet perse de lucht of de bergen in te gaan, het kan ook in de polder bij Noordeinde, langs de IJssel, of op De Dellen. Jezelf klein voelen kan sowieso geen kwaad.

Ton van Leijen ([email protected])