Op zich heeft een huis wat al sinds 1846 midden in een dorp staat natuurlijk een geschiedenis. Vele mensen hebben er gewoond en evenzovele levens zijn er geleefd. Nog steeds heeft het dus een nostalgische aantrekkingskracht op nazaten van voormalige bewoners en dat is leuk.

Zeker wanneer er mooie, warme herinneringen aan grootouders zijn. De verhalen die op dat moment verteld worden en al helemaal wanneer het meerdere mensen van dezelfde familie zijn, het speelse gekibbel over herinneringen doet mij altijd inwendig grinniken. Het is zo leuk om daar getuige van te zijn. Vrouwen en mannen van 70+ die verhalen over hun jeugd, ik probeer me ze dan voor te stellen als kinderen van 8, 10 of 12 jaar, in een compleet andere tijd, een compleet andere wereld en toch met hetzelfde huis.

In het vertellen van de verhalen, het ophalen van herinneringen merk je ook soms heel subtiel hoe de ene persoon zich iets totaal anders herinnert van een bepaalde situatie dan de andere en soms is het ook minder subtiel. Het is grappig want zo zie je dat twee mensen - of meer - nooit exact dezelfde herinneringen bij zich dragen. Het is gekleurd door de eigen filters, door de eigen overtuigingen en mens- en wereldbeeld.

Waar ze het wel over eens waren, en dat was een verhaal wat ik nog niet eerder had gehoord, was dat oma als bestuurslid betrokken was bij de politiek. Zij was bestuurslid voor de PvdA, of de voorganger daarvan. In ieder geval werd me in geuren en kleuren verteld dat niemand minder dan Willem Drees zijn voetsporen heeft achtergelaten in dit huis, het huis waarin wij nu wonen. Helaas zijn er geen foto’s om het verhaal te onderbouwen, maar het verhaal werd in geuren en kleuren verteld.

Ik hou ervan, van die familieverhalen waarvan niemand eigenlijk meer precies het ‘echte’ verhaal kent, waarvan geen foto’s of ander ‘bewijsmateriaal’ aanwezig is. Van die verhalen die in geuren en kleuren verteld worden en op ieders gezicht een glimlach brengt. Die verhalen die mythische vormen kunnen aannemen, die generatie op generatie worden doorgegeven. En bij iedere vertelling wordt er wel iets aangepast, want zo gaat het in de overlevering. Daar is helemaal niets mis mee, het maakt de verhalen en de karakters kleurrijker, het is de kracht van het vertellen van anekdotische verhalen wat ervoor zorgt dat er een vleugje magie doorsijpelt wat zich uitstrekt naar de toehoorders.

Dat in tegenstelling tot de huidige mores, bij het minste of geringste wordt geroepen “Bron”, “pics or it didn’t happen”, er moet vooral ondersteunend bewijsmateriaal zijn anders kan het gewoonweg niet waar zijn. Dan is het simpelweg niet waar. En daar gaat het eigenlijk al mank, want zoals al eerder gezegd, herinneringen zijn persoonlijk, al hebben twee mensen dezelfde grootouders, hetzelfde huis, hetzelfde dorp, dezelfde tijd, de herinneringen die ze hebben zijn overeenkomstig en toch ook verschillend. Verliezen we in onze tijd de kracht van het verhalen vertellen? Zijn we zo afgestompt van onze ziel dat we enkel en alleen nog maar willen geloven wanneer er onomstotelijk bewijs geleverd is? Begrijpen we het nut van die verhalen niet meer omdat we zelf de verhalen niet meer horen en doorvertellen? En verliezen we hiermee onze realiteit uit het oog?

De kracht van het verhalen vertellen, de kracht die in die verhalen schuilt wordt op deze manier tenietgedaan. Als alles voorgekauwd moet worden met ondersteunende beelden, met ondersteunend feitenrelaas, grafieken en statistieken, dan gaat de mystiek verloren, dan verdwijnt de magie van de overlevering. Het vertellen van verhalen, die overgeleverd worden van generatie op generatie bevatten eigenlijk allemaal wel iets wat bij de toehoorders een snaar kan raken. Iets wat tot nadenken kan stemmen. Iets wat een spanning kan doorbreken, iets wat ineens wolken kan doen verdwijnen en een helder zicht kan brengen.

Dat we in de huidige tijd onszelf overgeven aan de schermpjes waar ook verhalen verteld worden, die ons ergens in meezuigen en op het spoor houden van een dominant verhaal waarin je gestart bent brengt ons in ieder geval niet dichter bij ons eigen creatieve brein. Want juist een flexibel en creatief brein zorgt er toch voor dat we de verschillende invalshoeken kunnen bekijken en op ons in kunnen laten werken? Is dat onder andere de armoede van deze tijd? Zijn we hiermee onze eigen creativiteit verloren? Durven we niet meer origineel te zijn omdat we bang zijn dat we anders buitengesloten worden? We lopen met oordopjes is of koptelefoons op, we staren blind naar schermen en verliezen daarmee alle contact met de wereld om ons heen. Is dat wat we willen, dat we allemaal afzonderlijk op een eigen eilandje leven in ons eigen gelijk, zonder enige uitdaging, zonder enige echte interactie met de mensen en de wereld om ons heen? Maakt dat dat we ons veiliger voelen of zorgt het ervoor dat we ons onveiliger voelen? Zien we andere mensen nog wel echt staan? Horen we nog wat er echt gezegd wordt? Of kijken we alleen naar het plaatje wat geschetst wordt?

De magie in het vertellen van echte verhalen, familieverhalen, mythes, sages en zelfs sprookjes heeft altijd een functie in onze wereld gehad, laten we dat niet vergeten en laten we de kunst van het vertellen van deze verhalen niet verleren. Die verhalen zijn er niet voor niets, ergens zit altijd wel iets wat een snaar raakt, wat je blik kan verruimen, wat een giebel doet ontspruiten wat opborrelt vanuit je diepste zijn. Hoe jammer zou dat zijn wanneer we deze gave verleren en wat een armoe zal het geven voor toekomstige generaties wanneer zij het alleen moeten doen met een mechanische, steriele wereld waar originaliteit en creativiteit verloren is gegaan en iets is verworden dat er ooit is geweest, maar niemand echt meer weet wat het nu eigenlijk is.