Het jaarboek is verkrijgbaar via de website van de Vereniging Gelre (www.vereniginggelre.nl). De verkoopprijs is € 35,- Leden van de vereniging Gelre krijgen het jaarboek gratis.

Eerbetoon

Het jaarboek gaat van start met een eerbetoon aan de erudiete en aimabele historicus en Gelderlandkenner Willem Frijhoff, die op 5 april 2024 overleed. Het in memoriam, geschreven door zijn promotus Marc Wingens, maakt duidelijk dat de Vereniging Gelre veel aan Frijhoff te danken heeft. Hij schreef onder meer talrijke artikelen en boekbesprekingen voor het jaarboek Gelre en was gedurende meer dan twintig jaar voorzitter van de redactie.

Een grafelijk huis in Gaanderen?

In het daaropvolgende artikel legt Rob de Redelijkheid de eerste link met de middeleeuwen. Met een combinatie van literatuurverwijzingen en kaartmateriaal probeert hij te achterhalen waar in de omgeving van Gaanderen het dertiende-eeuwse huis van gravin Richardis kan hebben gestaan.

Gelderse strijd in middeleeuwse kronieken

In het derde artikel voert ook Aart Noordzij ons mee naar de middeleeuwen, en wel naar de tijd van de beruchte Hekerense en Bronkhorstse twisten die Gelre in de veertiende eeuw teisterden. Noordzij laat zien dat de manier waarop Utrechtse, Münsterse en Gelderse kronieken over deze twisten geschreven hebben, in de loop der tijd verschoof. En dat die opeenvolgende beschrijvingen op hun beurt weer een rol speelden bij het ontstaan van een Gelderse historiografische traditie.

Een roofridder in Wezep

In de vierde bijdrage, van de hand van de jonge historica Roos in’t Velt, gaat het eveneens over de manier waarop partijstrijd in de geschiedenisboeken terechtgekomen is. In dit geval de belegering van kasteel Puttenstein in 1375. Was kasteelheer Herbern van Putten nu werkelijk de roofridder waarvoor hij wordt aangezien, of zat het toch iets anders? Met behulp van twee eigentijdse brieven brengt In’t Veld de nodige nuance aan

Zutphense fresco’s ontrafeld

Vervolgens neemt Klaas Padberg Evenboer ons mee naar Zutphen voor de ontrafeling van twee veertiende-eeuwse muurschilderingen, in 1960 aangetroffen in een pand aan de Oude Wand en daarna overgedragen aan het Stedelijk Museum Zutphen. In het artikel vraagt Padberg Evenboer zich af wie op de fresco’s staan afgebeeld. Door de beelden te analyseren en ze te vergelijken met andere locaties slaagt hij erin die vraag overtuigend te beantwoorden

Een Wageningse villa

Met het volgende artikel, geschreven door Freerk Wiersum en Jan Siemonsma, verlaten we de middeleeuwen en komen we terecht in het negentiende-eeuwse Wageningen. De auteurs gaan op zoek naar de stichters en bewoners van Villa Sanoer, gelegen op de Wageningse Berg. Uit hun relaas blijkt dat het oude verhaal over het huis nogal wat ‘invented history’ bevat, waarin onder meer geïdealiseerde Nederlands-Indische wortels voorkomen.

Archeologische rivaliteit

Het zevende artikel in het jaarboek is geschreven door Jelle Vervloet, emeritus-hoogleraar historische geografie aan Wageningen Universiteit, en archeologe Mieke Smit. Zij behandelen de voorgeschiedenis van de Gelderse Archaeologische Stichting vanaf de eerste aanzetten in de zeventiende, achttiende maar vooral negentiende eeuw tot aan de uiteindelijke oprichting in 1949. Het is een verhaal dat begint bij gedreven amateurarcheologen en eindigt met wetenschappelijke professionalisering. Maar ook een verhaal waaruit de nodige rivaliteit spreekt tussen het Rijksmuseum van Oudheden en Gelderse archeologen over het beheer van bijzondere archeologische vondsten.

Naoberschap typisch Achterhoeks?

Tot slot gaat de jonge historica Evelien Rombouts in op een actueel thema met oude wortels, namelijk naoberschap. In haar artikel vraagt zij zich af in welke mate dit ‘typisch Achterhoekse’ fenomeen in de loop van anderhalve eeuw van inhoud en vorm veranderd is. Welke betekenis kende men in de negentiende eeuw toe aan naoberschap? En hebben we het tegenwoordig eigenlijk nog over hetzelfde verschijnsel? Rombouts beantwoordt die vragen met behulp van een reeks volkskundige, sociologische, toeristische en politieke publicaties.

Boekbesprekingen

Het jaarboek eindigt zoals de laatste jaren gebruikelijk is met twee vaste rubrieken. In ‘Gesignaleerd’ bespreekt Hans Timmerman tien artikelen uit lokale Gelderse historische tijdschriften en jaarboeken die interessant zijn voor een breder lezerspubliek. En de rubriek ‘Boekbesprekingen’ bevat, ten slotte, een achttal recensies van onlangs verschenen boeken over onderwerpen uit de Gelderse geschiedenis.